Z życia i działalności Stanisława Dłużewskiego,

Pana na Dłużewie herbu „Pobóg”

1. Stanisław Dłużewski urodził się w rodzinie polskiej 21 III 1865 r. w Dłużewie, miejscowości wówczas leżącej na granicy z Podlasiem, nad bystrym Świdrem, wśród łąk i borów, „z których wilki jadącego o zmroku sankami  goniły”.

2. Został ochrzczony w kościele parafialnym w Kołbieli leżącej o 9 km na zachód od rodzinnego Dłużewa.

3. W 1875 r. zmarł ojciec Stanisława, Ludwik Dłużewski. Matka Ludwika zd. Carossi przejęła prowadzenie gospodarstwa, ratowała majątek, wychowywała i uczyła czterech synów.

4. Później Stanisław studiował w Rydze chemię rolną.

5. Po śmierci braci - Ludwika, Kazimierza i Józefa matka ciężko zachorowała. Stanisław przerwał studia i przejął prowadzenie gospodarstwa. Należał do korporacji postępowej Walecja. Z dużym powodzeniem prowadził hodowlę bydła i trzody. Miał zapewniony zbyt nie tylko na miejscu, ale też w Guberni Permskiej i Homlu.

6. W Warszawie założył sieć Mleczarni Nadświdrzańskich jedynych na owe czasy w stolicy barów mlecznych.

7. W tym też czasie, założył Kółko Rolnicze w Siennicy. Zorganizował Koło Porad Sąsiedzkich, zapraszał instruktorów, którzy udzielali fachowych wskazówek miejscowym gospodarzom.

8. W 1899 r. podjął decyzję o wybudowaniu sobie domu drewnianego w stylu zakopiańskim, jak pisał w liście do Stanisława Witkiewicza „w stylu swojskim”. Nigdy taki dwór nie powstał, gdyż wybuchł pożar, który zniszczył zabudowania gospodarcze i zgromadzony na budowę drewniany materiał.

9. 10 listopada 1899r. Stanisław Dłużewski był już zaręczony z Anną Werner.

10. W 1900 r. Anna i Stanisław wzięli ślub.

11. W latach 1901-1902 wzniesiono dwór drewniany wg projektu J. Heuricha młodszego nawiązujący do dworów schyłku XVIII w. Siedziba zapoczątkowała na terenie byłego zaboru rosyjskiego zjawisko wznoszenia  dworów w stylu narodowym.

12. W 1904 r. rysunki dworu z Dłużewa zademonstrowano na wystawie „Dwór Polski” otwartej w Warszawie w salonie Krywulta.

13. Dwór został otoczony malowniczym parkiem krajobrazowym, którego naturalną granicę stanowiła rzeka Świder.

14. Stanisław Dłużewski był prekursorem nowoczesnej kultury rolnej. Zajął się regulacją stosunków wodnych. Planował wprowadzić prace agrotechniczne.

15. Walczył o język polski. Zaangażował się w strajk szkolny jaki miał miejsce w Siennicy w Seminarium Nauczycielskim w 1905r. 8 maja 1905 r. został aresztowany i osadzony w więzieniu na Mokotowie, wkrótce jednak zwolniony.

16. 8 listopada 1906 r. Stanisław Dłużewski został członkiem Zarządu Powiatowej Organizacji Rolniczej w Mińsku Mazowieckim; Towarzystwa Rolniczego.

17. W 1915r. obejmuje funkcję prezesa Stowarzyszenia Przyjaciół Polsko-Królewskiego Seminarium Nauczycielskiego w Siennicy. Następnie został hojnym mecenasem tego seminarium.

18. W 1916r. z inicjatywy Stanisława Dłużewskiego ufundowano Sztandar dla Seminarium Nauczycielskiego w Siennicy.

19. Był też inicjatorem i fundatorem Sztandaru dla OSP w Siennicy (Ten sztandar do dziś istnieje)

20. Wychował dwie córki, dziedziczki Dłużewa: Wandę i Zofię, które w przyszłości przyjęły nazwiska swoich mężów: Wanda Rzewuska i Zofia Kańska.

21. Stanisław Dłużewski zmarł 12 kwietnia 1935 r. Jego prochy spoczywają na przykościelnym cmentarzu w Siennicy.

22. Dłużew przeszedł na własność jego córek, Wandy Marii Rzewuskiej oraz Zofii Kańskiej, ta w 1937 r. spłaciwszy siostrę stała się wyłączną właścicielką Dłużewa. Z woli i marzeń Stanisława Dłużewskiego, na podarowanym na cele oświatowe przez niego gruncie, w latach 1980-1990 wzniesiono budynek dzisiejszej szkoły w Dłużewie.

Źródła:

• „Książka jubileuszowa” wydana w 25 rocznicę założenia Powiatowej Organizacji Rolniczej w Mińsku Mazowieckim.
• Przewodnik „Po pałacach i dworach Mazowsza” Tadeusza S.Jaroszewskiego.
• Przykościelny cmentarz w Siennicy.
• Regionalna Izba Pamiątek przy Zespole Szkół im. H i K Gnoińskich w Siennicy. (prowadzona przez dyr.Zespołu Szkół p.Stanisława Czajkę)

Opracowanie : B. Moroz, A. Nagraba, I. Łukaszewska